Po zakończeniu procesu skrawania na krawędziach detalu często pozostają niewielkie fragmenty materiału, które nazywane są zadziorami. Na pierwszy rzut oka mogą one wydawać się mało istotne, jednak często wpływają zarówno na jakość montażu, jak i trwałość komponentów oraz bezpieczeństwo użytkowania gotowych części. Dlatego gratowanie jest standardowym etapem produkcji w wielu branżach przemysłowych.
Z tego artykułu dowiesz się:
Zadziory to cienkie, ostre fragmenty materiału pozostające na krawędziach części po procesach skrawania. Mogą pojawiać się po frezowaniu, toczeniu, wierceniu czy gwintowaniu, najczęściej w miejscach wyjścia narzędzia z materiału:
Zadziory powstają w wyniku lokalnego odkształcenia materiału w końcowej fazie skrawania. Jeżeli materiał nie zostanie całkowicie odcięty przez ostrze, jego niewielka część ulega wygięciu, a co za tym idzie, tworzy charakterystyczny zadzior.
Gratowanie polega na usuwaniu zadziorów oraz wygładzaniu ostrych krawędzi pozostałych po obróbce skrawaniem. Jego celem jest nie tylko poprawa estetyki detalu, ale przede wszystkim zapewnienie zgodności części z wymaganiami technicznymi.
Pominięcie procesu gratowania może prowadzić do:
Brak gratowania może również zwiększać koszty całego projektu. Wykrycie zadziorów dopiero podczas montażu oznacza konieczność dodatkowej obróbki, wydłużenie czasu realizacji lub odrzucenie gotowych części przez klienta.
Sposób oznaczania krawędzi na rysunkach technicznych określa norma ISO 13715. Pozwala ona wskazać, czy dana krawędź ma pozostać ostra, zostać sfazowana lub zaokrąglona oraz określić dopuszczalną wielkość zadziorów.
Dzięki jednoznacznym oznaczeniom wykonawca wie, które powierzchnie wymagają dodatkowego gratowania, a które mogą pozostać bez dalszej obróbki.
Szkiełkowanie i gratowanie pełnią różne funkcje. Gratowanie służy przede wszystkim usunięciu zadziorów i przygotowaniu krawędzi do dalszego użytkowania, natomiast szkiełkowanie poprawia wygląd oraz ujednolica strukturę powierzchni.
Produkcja wielkoseryjna bazuje na wydajności i powtarzalności. Dlatego ręczne usuwanie zadziorów zastępuje się rozwiązaniami zautomatyzowanymi, takimi jak gratowanie na obrabiarce CNC czy obróbka wibrościerna. W ten sposób możemy skrócić czas produkcji, ograniczyć ryzyko błędów oraz utrzymać jednakową jakość wszystkich elementów.
W RADMOT metodę gratowania dobieramy już na etapie przygotowania procesu technologicznego i stanowi uzupełnienie usługi frezowania CNC. Dzięki temu sposób usuwania zadziorów zawsze jest dopasowany do geometrii części, materiału oraz wymagań jakościowych klienta.
W zależności od projektu realizujemy również usługi dodatkowe, takie jak anodowanie, szkiełkowanie, znakowanie laserowe, montaż podzespołów czy wybrane obróbki cieplne i powierzchniowe. Jeżeli planujesz produkcję części wymagających precyzyjnego gratowania, wyślij zapytanie – pomożemy dobrać optymalną technologię.
To zależy od wymagań projektu. Standardowe usunięcie niewielkich zadziorów często stanowi element procesu produkcyjnego, natomiast specjalistyczne metody gratowania są wyceniane indywidualnie.
Najlepiej wykorzystać oznaczenia zgodne z normą ISO 13715 oraz określić dopuszczalną wielkość zadziorów lub wymagany sposób wykończenia wybranych krawędzi.
W przypadku niewielkich elementów produkowanych seryjnie najczęściej stosuje się obróbkę wibrościerną, ponieważ zapewnia wysoką wydajność, dobrą powtarzalność oraz korzystny koszt jednostkowy.